Një siguri e fortë kibernetike në industrinë bankare është jetike për të mbrojtur të dhënat financiare dhe për të parandaluar aktivitetet mashtruese. Siguria kibernetike garanton integritetin e të dhënave dhe stabilitetin financiar si për bankat ashtu edhe për klientët.
Të dhënat dhe informacionet tuaja bankare e personale janë të sigurta me ne!
Phishing i referohet një përpjekjeje për të vjedhur informacion të ndjeshëm, zakonisht në formën e emrave të përdoruesve, fjalëkalimeve, numrave të kartave të kreditit, informacionit të llogarive bankare apo të dhënave të tjera të rëndësishme për t'i përdorur ose për t'i shitur ato. Mashtruesit kontaktojnë përdoruesit përmes email-it, SMS-it, WhatsApp-it apo edhe telefonatave. Këto mesazhe janë shumë të ngjashme, si në grafikë ashtu edhe në përmbajtje, me ato të bankës për të tentuar të vjedhin informacionin konfidencial dhe të ndjeshëm.
Disa veçori të zakonshme të emaileve mashtruese (phishing) janë:
Kërkoni për shenja që tregojnë se mund të jenë të paligjshme dhe bëni kujdes kur klikoni mbi lidhjet në një email. Përpara se të klikoni në një lidhje, vendosni kursorin mbi të për të parë nëse destinacioni përputhet me atë që tregohet në email.
Mos harroni se ne nuk do t'ju kërkojmë kurrë informacionin tuaj personal dhe/ose financiar apo kredencialet për të hyrë në shërbimet e bankingut online/mobile për asnjë arsye!
Vishing është një formë e phishing që përdor telefonin si mjet për mashtrim. Mashtruesit kryejnë telefonata, shpesh me mesazhe të regjistruara paraprakisht, duke u shtirur si banka për të marrë të dhëna bankare nga viktimat.
Përmes një telefonate, ata kërkojnë që të fusni të dhëna bankare dhe kode, të përditësoni informacionin tuaj personal ose të kontrolloni ndonjë transaksion të kryer.
Shenjat për të cilat duhet të jeni vigjilentë janë:
Tregohuni dyshues ndaj telefonuesve që kërkojnë të dhënat tuaja bankare dhe informacione personale. Refuzoni telefonatat e papritura që kërkojnë të ndryshoni të dhëna si kode apo kredenciale. Verifikoni gjithmonë telefonatat duke kontaktuar bankën përmes kanaleve zyrtare të komunikimit!
Smishing, ose 'SMS phishing', përdor mesazhe me tekst për të mashtruar viktimat që të japin të dhënat e tyre bankare. Ata përpiqen t'ju bëjnë të klikoni mbi një link mashtrues ose të shkarkoni një dokumenta që përmban malware – softuer të dëmshëm që mund të shkaktojë dëmtime në shërbimet elektronike, rrjete dhe pajisje.
Nëse merrni një mesazh që dyshoni se mund të ketë qëllim mashtrues, kontrolloni për këto shenja të mashtrimit:
Gjithmonë shkoni direkt në faqen autentike të bankës (www.otpbank.al) për të verifikuar nëse informacioni i treguar në email ose mesazh është i vërtetë. Mos klikoni dhe mos u përgjigjni mesazheve nga numra që nuk i njihni.
Këto mesazhe zakonisht u dërgohen punonjësve me pozicione të rëndësishme në kompani për t'i mashtruar duke besuar se CEO ka kërkuar transferimin e parave. Mashtrimi i CEO-s bën pjesë në kategorinë e phishing, por në vend që sulmuesi të falsifikojë një faqe të njohur, ai falsifikon identitetin e CEO-s së bankës apo një kompanie tjetër. Shpesh kërkesa ka të bëjë me pagesa ndërkombëtare në banka jashtë Europës.
Mashtrimi i CEO-s është shumë më i vështirë për t'u identifikuar sesa emailet e zakonshme phishing, të cilat u dërgohen qindra marrësve. Kërkesa madje mund të vijë nga një adresë email-i legjitime që është hakuar nga sulmuesit. Megjithatë, ka disa shenja për të cilat duhet të jeni të vëmendshëm:
Gjithmonë kontrolloni adresat e email-it kur trajtoni informacion të ndjeshëm ose transferta parash. Shmangni ndarjen e informacionit rreth hierarkisë, sigurisë apo procedurave të kompanisë. Nëse merrni një email apo telefonatë të dyshimtë, informoni menjëherë Departamentin e Sigurisë IT.
Manipulimi i komunikimeve me email, ku mashtruesit paraqiten si klientë, partnerë ose si një biznes apo organizatë legjitime, me qëllim që të mashtrojnë viktimat dhe t’i bindin të transferojnë fonde në llogari të reja të kontrolluara prej tyre.
Kontaktimi i viktimave përmes aplikacioneve të mediave sociale ose telefonit nga mashtrues që pretendojnë se janë zyrtarë qeveritarë, të afërm apo miq. Ata shfrytëzojnë emocionet e viktimave për t’i nxitur të kryejnë pagesa, t’u japin akses në llogaritë e tyre ose të kryejnë veprime financiare, si aplikimi për kredi apo hapje të llogarive të reja nëpërmjet të cilave kryejnë transkasione mashtruese.
Publikimi i ofertave të rreme punësimi në media sociale, përmes të cilave mashtrojnë viktimat duke u kërkuar pagesa për të siguruar punësime në vende jashtë territorit shqiptar, ose pagesa shtesë për kryerjen e trajnimeve që synojnë punësimin, por që në fakt nuk zhvillohen asnjëherë.
Përdorimi i identiteteve të rreme në platforma online apo rrjete sociale për të krijuar marrëdhënie romantike dhe për të manipuluar emocionalisht viktimat, me qëllim nxitjen e dërgimit të fondeve në drejtim të tyre.
Mashtruesit kontaktojnë operatorin tuaj celular duke u shtirur si ju, duke pretenduar se karta juaj SIM ka humbur ose është dëmtuar. Ata arrijnë të bindin operatorin që të lëshojë një kartë të re SIM, të cilën e kontrollojnë vetë. Pasi karta e tyre aktivizohet, ata mund të marrin mesazhet SMS dhe kodet e njëpërdorimshme që dërgon banka — duke fituar akses në llogarinë tuaj online.
Nëse telefoni juaj bëhet i paarritshëm, kontaktoni menjëherë operatorin tuaj celular dhe shprehni dyshimet tuaja për një tentativë “SIM swap”. Më pas, nëse është e mundur, hyni në aplikacionin e bankës ose në “Online Banking “ dhe kontrolloni për transaksione të pazakonta. Njoftoni menjëherë OTP Bank Albania nëse vini re ndonjë aktivitet të dyshimtë, në mënyrë që të mund të mbrojmë llogarinë tuaj.
“Sextortion” bashkon fjalët “seks” dhe “shantazh”. Kriminelët përdorin rrjetet sociale ose email-in për të shantazhuar viktimat me foto apo video intime — shpesh të rreme ose të manipuluara.
Mashtruesit krijojnë profile të rreme, nisin biseda miqësore apo romantike dhe, pas fitimit të besimit, bindin viktimën të ndajë materiale komprometuese. Më pas kërkojnë para, duke kërcënuar se do t’i publikojnë materialet në internet.
Dërgojnë mesazhe ku pretendojnë se kanë hakuar pajisjen tuaj ose kamerën e kompjuterit dhe kërkojnë pagesë në kriptomonedha. Ndonjëherë përfshijnë një fjalëkalim të vjetër për ta bërë kërcënimin më bindës.
Mos ktheni përgjigje dhe mos dërgoni para. Fshini menjëherë mesazhin. Nëse fjalëkalimi i përmendur është ende në përdorim, ndryshojeni menjëherë dhe aktivizoni autentikimin me dy hapa (Two factor authentication). Mos harroni: asnjë institucion apo autoritet zyrtar nuk dërgon email të këtij lloji.
“Malware” (nga “malicious software”) janë programe të dëmshme që futen në pajisjen tuaj për të vjedhur ose dëmtuar të dhënat. Mund të fshihen në dokumenta të bashkëngjitur në emaile, shkarkime nga web-i, programe falas apo faqe të pa sigurta në internet.
Disa zakone të thjeshta mund të ulin ndjeshëm rrezikun e infektimit.
Ransomware është një lloj malware-i që bllokon ose enkripton skedarët tuaj dhe kërkon pagesë për t’ju rikthyer aksesin. Zakonisht përhapet përmes email-eve “phishing” që duken si fatura, njoftime dërgese apo dokumente zyrtare.
Pasi hapni lidhjen ose dokumentin e infektuar, të dhënat tuaja bllokohen. Në ekran shfaqet një mesazh shantazhi që kërkon pagesë. Pagesa zgjidh problemin përkohësisht dhe nxit më shumë krime të ngjashme.
Veprimi i shpejtë mund të parandalojë përhapjen e sulmit në rrjetin tuaj.
Një “money mule” është personi që transferon para të fituara në mënyrë të paligjshme në llogaritë e të tjerëve — shpesh pa e ditur. Mund të kontaktoheni me oferta pune “të lehta” që kërkojnë të merrni para në llogarinë tuaj dhe t’i dërgoni diku tjetër për një komision.
Mos pranoni oferta të tilla dhe mos ndani të dhëna të llogarisë suaj. Nëse mendoni se jeni përfshirë pa dashje, ndaloni menjëherë çdo transaksion dhe njoftoni bankën dhe policinë. Kujtesë: edhe pa dashje, pjesëmarrja në pastrim parash është e paligjshme.
Blerjet në internet janë të lehta dhe të shpejta, por mund të jenë të rrezikshme nëse shitësi nuk është i besueshëm.
Nëse produkti nuk vjen, kontaktoni fillimisht shitësin; nëse nuk merrni përgjigje, njoftoni menjëherë bankën.
Mashtruesit krijojnë faqe interneti që duken identike me ato të vërtetat, për t’ju mashtruar të fusni të dhënat tuaja bankare.
Hyni gjithmonë në llogarinë tuaj bankare duke shkruar manualisht adresën zyrtare të bankës ose duke përdorur “bookmark” të ruajtur. Mos klikoni lidhje nga email-e apo “pop-up”-e. Faqja zyrtare e OTP Bank nuk do të kërkojë kurrë të dhëna sensitive jashtë zonës suaj të sigurt të hyrjes.
Bizneset shpesh bëhen shënjestër e mashtruesve që shtiren si furnitorë. Ata kërkojnë që kompania të ndryshojë llogarinë bankare për pagesat e ardhshme — duke i drejtuar fondet në llogaritë e tyre.
Edhe nëse tentativa dështon, raportojeni menjëherë në bankë dhe tek autoritetet.
Informoni bankën tuaj që të mund të bllokojë kartat ose llogaritë e prekura dhe të parandalojë transferta të paautorizuara
Ndryshoni fjalëkalimet që lidhen me llogaritë tuaja bankare, email-in dhe çdo llogari tjetër që mund të jetë rrezikuar.
Mos ndani të dhëna personale e bankare përmes email-it, mesazheve ose telefonatave të paautorizuara, sidomos pas një vjedhjeje të mundshme.